Para üstü sakız ve kibrite kaldı

Türkiye’nin en büyük banknotu 200 TL piyasaya hâkim oldu. Küçük kupürlü para bulamayan esnaf para üstünü sakız ve kibritle ödüyor.

Nakit para sorunu giderek büyüyor. Piyasada en büyük banknot olan 200 TL adeta temel ödeme aracı olurken, 5, 10, 20, 50, 100 TL’lik kupür ve madeni para sıkıntısı ticareti zorlaştırdı. Para üstü sorunu yaşanan zincir mağazalar, market ve restoranlar vatandaşı kartlı ödemeye yönlendiriyor. Artan nakit talebine yetişmekte zorlanan bazı bankalar da ATM’lerde para haznesine yalnızca 200 TL banknotlar yerleştirmeye başladı.

İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Kurul Üyesi Zeki Ateş, özellikle düşük tutarlı alışverişlerde müşterilerin sürekli 200 TL ile ödeme yapmasının esnafın kasasındaki bozuk para ve küçük kupürleri hızla tükettiğini belirterek, “Bir ekmek, kısa mesafe taksi ücreti veya bakkaldan alınan birkaç ürün için sürekli 200 TL uzatılması, esnafın para üstü verme imkanını kısa sürede ortadan kaldırıyor” dedi.

TİCARETİ YAVAŞLATIYOR

Ateş, bankalardan veya Merkez Bankası’ndan bozuk para temin etmenin de esnaf açısından ayrı bir mesaiye dönüştüğünü söyledi.

Para üstünün birkaç lira eksik kalması halinde esnaf ile müşterinin karşılıklı anlayışla çözüm üretmeye çalıştığını anlatan Ateş, kimi zaman “Bir dahakine verirsin” denildiğini, kimi zaman da müşterinin küçük farkı önemsemeyerek bıraktığını belirtti. Bakkal ve fırın gibi işletmelerde ise para üstünün verilemediği durumlarda eksik kalan tutarın karşılığında sakız, kibrit veya benzeri küçük ürünlerin verilmesiyle sorunun aşılmaya çalışıldığını kaydetti.

“Bu durum, ticaretin akışını yavaşlatmakta, zaman zaman müşteri ile esnaf arasında gereksiz gerginliklere yol açıyor” diye konuşan Ateş, piyasadaki bozuk para ve küçük kupür tedarikinin artırılması gerektiğini söyledi.

15 YILDA 32 KAT ERİDİ

En yüksek değerli banknot olan 200 TL, piyasadaki hakimiyetini giderek artırıyor. Temmuzda tedavüldeki banknotların toplam adedi 6.9 milyara yaklaştı. 200 TL’lik banknotların sayısı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 24 artışla 4.3 milyar adede ulaştı. Toplam banknotlar içindeki payı yüzde 62.9’a çıktı.

200 TL’nin alım gücü ise tedavüle girdiği Ocak 2009’dan bu yana adeta pula döndü. O dönem 133 dolara denk gelen 200 TL, bugün yalnızca 4.2 dolar ediyor. Böylece 200 TL’nin dolar bazındaki değeri 15 yılda yaklaşık 129 dolar düşüşle yüzde 96,9 küçüldü. 200 TL’nin döviz karşılığı yaklaşık 32 kat eridi.

NEFES