Mutfak enflasyonu tencereden taştı

TÜİK’in sepeti, mutfakta yaşanan yangını gözler önüne serdi. Vatandaşlar, 6 yıl önce 232 liraya aldığı 16 ürün için bugün 2.902 lira harcamak zorunda.

Gıda fiyatlarında özellikle son yıllarda yaşanan fahiş artışlar, dar gelirliyi tarifi olmayan bir geçim sıkıntısına sürükledi. Mutfakta bulunması gereken 16 temel besinin kilogram fiyatı üzerinden hesaplanan toplam maliyeti, Ocak 2020’de 232 lirayken Ocak 2026’da 2.902 liraya ulaştı. Böylece 16 temel besinin fatura bedeli son altı yıl içinde 13 kat arttı.

Enflasyon ve alım gücündeki düşüş, vatandaşın en temel ihtiyaçlara erişimini her geçen gün zorlaştırdı. Türk-İş’in aralık ayı verilerine göre, dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması tutarı 30 bin 143 liraya, gıda harcamalarıyla birlikte diğer tüm temel harcamaları karşılayabilmek için haneye girmesi gereken toplam gelir 98 bin 188 liraya ulaştı.

Aylık gıda harcaması yetişkin bir erkek için 9 bin 37 lira, yetişkin bir kadın için 7 bin 319 lira oldu. Son bir yılda gıda harcamaları yüzde 43 artarken bir ailenin aç kalmaması için gereken tutar asgari ücreti 2 bin 68 lira aştı.

ÇAY BİLE ALINAMIYOR

Gıdadaki astronomik artışlar Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine de yansıdı. TÜİK’in “Tüketici Fiyat Endeksi, Ocak 2020” raporunda yer alan madde sepeti ve ortalama madde fiyatlarından yola çıkarak yapılan hesaplamalara göre; altı yıl önce peynir, un, makarna, zeytinyağı gibi mutfakta bulunması gereken 16 temel besin için gereken ve kilo fiyatı üzerinden hesaplanan tutar 232 liraydı. TÜİK, bu tarihten sonra madde sepetini açıklamayı bıraktı ancak fiyat artışları durmadı. 6 yılda market fiyatlarında yüzde 1600’lere varan zamlar yaşandı. Günümüzde 232 lirayla bir kilo çay bile alınamaz oldu.

2.902 liraya zor doluyor

Dar gelirli 2026 yılının ilk haftasını da umutsuzlukla geride bıraktı. Yeni yıl için belirlenen 28 bin 75 liralık asgari ücret ve en düşük emekli maaşı olarak açıklanan 18 bin 938 lira, geçim sıkıntısı yaşayan milyonlar için yetersiz kaldı. 2026’nın ilk ayında söz konusu 16 temel besin için en az 2 bin 902 lirayı cepten çıkartmak gerekti. Yani son altı yılda bir sepet gıdanın tutarı 13 kat arttı. Bu meblağ, en düşük emekli maaşının yüzde 15’ine, asgari ücretin ise yüzde 10’una denk geldi.

Zam şampiyonu et oldu

16 ürünün yer aldığı sepette zam şampiyonu dana eti oldu. Dana etinin kilogramı 46.69 liradan 820 liraya çıktı. Fiyatı 17.5 kat arttı. Tavuk etinin kilogramı ise 17 kat artarak 11.59 liradan 199 liraya yükseldi. Un en çok zamlanan ürünler arasında ye aldı. Kilosu 3.94 liradan 64 liraya çıkarak 16 kat pahalandı. Pirincin kilogramı 9.66 liradan 147 liraya yükseldi. Fiyatı 15 kat arttı. Zeytinyağının litresi ise 28.42 liradan 400 liraya çıktı ve son 6 yılda fiyatı yaklaşık 14 kat arttı.

NEFES