Mezarın üstündeki yazı heyecan yarattı! Çeviriyi yapan Türk bilim insanları ilginç gerçeği öğrendi

Anadolu'da, İstanbul dışında Roma İmparatorluğu'na 46 yıl başkentlik yapan tek şehir olma özelliği taşıyan İzmit (Nikomedya), Kocaeli Müze Müdürlüğü'nün önemli çalışmalarıyla yeniden ayağa kaldırılıyor. Önemli kültür miraslarının bulunduğu İzmit'te, Anadolu'da ilk defa 'imparatorun koruyucusu' unvanını taşıyan bir lahit keşfedildi. İzmit Su ve Kanalizasyon İdaresi'nin bulunduğu alanda, 20172019 yılları arasında bir binanın temel inşaatı sırasında arkeolojik maddi kültür kalıntılarına rastlandı. Kocaeli Müze Müdürlüğü başkanlığında yapılan kurtarma kazılarında ise 37 mezar tespit edildi. Mezarlar üzerinde yapılan çalışmalarda, 4'ü yazılı olmak üzere 5 lahit olduğu belirlendi.

"ÜZERİME KİMSENİN GÖMÜLMESİNE İZİN VERMİYORUM"

Marmara Üniversitesi'nden Doç. Dr. Hüseyin Sami Öztürk eşliğinde yapılan bilimsel çalışmalarda, Latince yazılı lahitlerden birinin İmparator Diocletianus'un koruması Tziampo'ya ait olduğu tespit edildi. Nikomedya ve Roma tarihi için önem taşıyan lahdin üzerinde ise "Ben 50 yıl yaşadım. Bu mezara oğlum Severus yahut da eşim dışında başka hiç kimsenin gömülmesine izin vermiyorum. 9 yıl süvari, 11 yıl ordinaryüs ve 10 yıl protector (koruyucu) olarak askerlik yaptım. Şayet birisi bu mezara bir başkasını gömmeye cesaret ederse, Fiscus'a 20, kent kasasına 10 follis ödeyecektir" satırları yer alıyor.

"BU LAHİT, ALANINDA TESPİT EDİLEN İLK LAHİT"

Lahdin önemli bir miras olduğunun altını çizen Kocaeli Müze Müdürü Serkan Gedük, "Lahit sadece içerdiği yazıtta gelen bilgilerle değil, aynı zamanda insitu şekilde bulunmuş iki iskelet ve küçük buluntularıyla oldukça büyük bir önem taşımaktadır. Zira şimdiye kadar bilinen Roma imparatorlarının korumalarına ilişkin yazıtlar, herhangi bir başka maddi kalıntı içermeden günümüze gelmişlerdir. İlk defa bir imparator korumasına ait yazıt; lahit içinde iki iskelet ve mezar hediyeleriyle birlikte bir bütün olarak günümüze ulaşmıştır. Bu anlamda Tziampo Lahdi, bu alanda dünyada bir ilktir. Bu lahdin ve lahit etrafındaki nekropol alanının günümüze sağlam bir şekilde ulaşması bizler için büyük bir şans" dedi.

"11 YILDAN SONRA ÇOK ÜST DÜZEY BİR UNVAN ALMIŞ"

İmparator Diocletianus'un 'Yaveri' olarak da adlandırılan Tziampo'nun Romanya kökenli olduğunu kaydeden Gedük, "Tziampo, askeri kariyerine süvari olarak başlayıp 9 yıl bu görevi sürdürdükten sonra, 'ordinaryüs' yani 'yüzbaşı' rütbesine yükselmiş. 11 yıllık yüzbaşı kariyerinden sonra, Tziampo'nun 'protector' yani 'koruyucu' unvanı aldığını görmekteyiz. Protector, Geç Roma ordusunun elit sınıf askerine verilen oldukça önemli bir unvan. Bu görev, İmparator Gallienus ile oluşturulmuş olup tam adı imparatorun koruyucusudur. Şimdiye kadar bilinen ve bu görevi üstlenen asker sayısı 7 tanedir. Bunlar günümüz İtalya'sından, Hırvatistan'dan, Sırbistan'dan, Cezayir'den ve Arabistan'dan bulunmaktadır. Tziampo ile birlikte bu sayı 8'e ulaşmış ve ilk kez Anadolu'da imparatorun koruyucusu unvanı taşıyan bir asker belgelenmiştir. Üstelik Tziampo sadece yazıt ile değil, iskeleti ve mezar hediye eşyalarıyla birlikte belgelenebilen şimdilik tek imparator koruyucusudur" ifadelerini kullandı.