Kadınlar diktiği tişörtü alamıyor

Tekstil ve hazır giyimde çalışan kadınların aldığı ücretler acı gerçeği ortaya koydu: ‘Ürettiğiniz ürünleri satın alabiliyor musunuz?’ sorusuna yüzde 95.7’si ‘Hayır’ dedi.

Kadın erkek arasındaki maaş farkı makası giderek açılırken, kadın işçiler diktiği tişörtü bile alamayacak gelire sahip. Ortalama 22 bin 104 TL ücret alan kadınlar ay sonu geldiğinde ürettiği Zara, Bershka, Levi’s gibi dünya markası firmaların ürünlerini alamıyor.

Türkiye’de tekstil ve hazır giyim sektörlerinde çalışanların büyük kısmı kadınlardan oluşuyor. Birleşik Tekstil Dokuma ve Deri İşçileri Sendikası’nın (BİRTEK-SEN) ‘Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Tekstil Sektöründe Kadın Emeği ve Sendikal Algı Raporu’ kadın çalışanların aldıkları ücretlerle geçinemediğini ortaya koydu. Araştırmada ‘Ürettiğiniz ürünleri satın alabiliyor musunuz?’ sorusuna verilen yanıtların yüzde 95.7’si ‘Hayır’ oldu. Bu durum, işçilerin yalnızca malı üretmekle sınırlı bir rol üstlendiğini, ancak o malın tüketicisi olamadığını gösteriyor. Bu, üretim maliyetlerinin baskılanmasıyla oluşan ürün değeri-ücret uçurumundan kaynaklanıyor.

21 SAATLİK MESAİ

Kadın işçiler çalıştıkları fabrikalarda yüzde 44 ile en fazla denim üretimini gerçekleştiriyor. Pantolon üretimi yüzde 10, tişört, penye, gömlek üretimi yüzde 6’şar pay alıyor. Bu kalemler, hızlı moda markalarının en çok talep ettiği temel ürünler arasında yer alıyor.

Kadın işçilerin yüzde 62.2’si fazla mesaiye kalmak zorunda bırakıldıklarını belirtiyor. Kadın işçilerden bazıları, 21 saati bulabilen bir mesai gününün sonunda eve gitmeyip fabrikada birkaç saat uyuduktan sonra tekrar işbaşı yaptıklarını ifade ediyor. Ankete katılan kadın işçilerin yüzde 72’si doğum izni hakkına sahip olduğunu belirtti. Katılan kadın işçilerin yalnızca yüzde 27.7’si çalıştığı fabrikada kreş ya da bakım evi olduğunu açıkladı. Yıllık izinler, sistematik biçimde ürün yetiştirme baskısının yoğun olduğu yaz aylarında değil, üretimin ve siparişlerin yavaşladığı kış döneminde kullandırılıyor.

Kadınların yüzde 60.3’ü çalışırken rahatsızlık ya da meslek hastalığı yaşadığını belirtiyor. Kadınlar regl günlerinde yaşadıkları fiziksel zorlukların tamamen göz ardı edildiğini, hatta tuvalete gitme hakkının dahi keyfi biçimde kısıtlandığını anlatıyor.

MAAŞLAR KESİLİYOR

BİRTEK-SEN Adana’dan Malatya’ya, Gaziantep’e Urfa’dan Adıyaman’a ve Adana’ya uzanan geniş coğrafyada yaptığı araştırmaya göre, kadınların yarıdan fazlası net maaşlarını 22.104 TL olduğunu söylüyor. Buna rağmen emlak fiyatları Urfa’dan son bir yılda metrekare bazında 157 TL zamlandı. Kadın işçilerin verdiği bilgiye göre hayata kalmanın bedeli asgari ücretin 2.5 katına çıkıyor. Araştırmada tekstil işçilerinin yüzde 52.6’sı maaş kesintisine uğradığını açıkladı. Bu kesintiler, genellikle ‘işe gidememe’, ‘geç kalma’, ‘performans hedefini tutturamama’ veya ‘hata’ gibi gerekçelerle uygulanıyor.

NEFES