İranlılar, internete erişmek için Türkiye’ye geçiyor

Tahran yönetiminin protestoları bastırmak amacıyla uyguladığı internet kesintileri, bazı İranlıları yakınlarıyla ve dünya ile iletişim kurabilmek için Türkiye’ye kısa süreli geçişler yapmaya zorluyor

İran’da Aralık sonunda ekonomik krizle patlak veren protestolara sert müdahale sürerken, binlerce kişinin ölümü ve devam eden iletişim karartmaları ülkede hayatı aksatmayı sürdürüyor.

Türkiye’nin doğusunda İran’a açılan Van Kapıköy Sınır Kapısı’nda, İran’daki karışıklıklardan kaçarak iltica etmek isteyen büyük bir akın görülmüyor. Ancak birçok İranlı, hükümetin uyguladığı iletişim kısıtlamalarını aşmak ve yakınlarıyla, işiyle ya da dış dünyayla bağlantı kurabilmek için Türkiye’ye kısa süreli giriş-çıkış yapıyor.

İNTERNET KARARTMASI, SINIRI “İLETİŞİM KORİDORU”NA ÇEVİRDİ

Associated Press’in (AP) aktardığına göre, İran’da Ocak ayından bu yana protestolar sürerken ve hükümet gösterileri bastırmaya çalışırken internet hizmetleri ülkenin birçok noktasında hâlâ ciddi ölçüde kısıtlı. Protestoların şiddeti azalmış, İran’ın büyük bölümünde gergin bir sükûnet hâkim olsa da, süren kesintiler özellikle işi internet gerektirenler için günlük yaşamı ve çalışma düzenini zora sokuyor.

İran vatandaşlarının Türkiye’ye vizesiz giriş yapabilmesi, özellikle ülkenin kuzeyinde yaşayanlar için sınırı **pratik bir “çıkış kapısı”**na dönüştürüyor. Bazıları, kısa süreli bu ziyaretlerin masrafını karşılamak için İran’da ucuz olup Türkiye’de daha yüksek fiyata satılabilen sigara ve çay gibi ürünleri yanlarında getirip satarak gelir elde ettiklerini anlatıyor.

Tahran’dan gelen Sami Rencbar, Cuma günü Türkiye’den İran’a dönerken yaptığı açıklamada e-ticaret işiyle uğraştığını, bu nedenle Van’da dört gün kalarak biriken işlerini tamamladığını söyledi. “İşim internete bağlı. Erişim için buraya gelmek zorunda kaldım. Şimdi de durumun seyrini görmek için İran’a dönüyorum” diyen Rencbar, “İnternet yeniden sağlanırsa İran’da kalırız. Kesinti sürerse internete erişmek için yine dışarı çıkmak, komşu ülkelere gitmek zorunda kalacağız” ifadelerini kullandı.

GÖZALTILAR, ÖLÜMLER VE SAVAŞ ENDİŞESİ: ‘GERİ DÖNMEK ZORUNDAYIZ’

37 yaşındaki Ali ise güvenlik endişesi nedeniyle soyadını vermeden konuştu. Cumartesi günü, dört günlük Türkiye ziyaretinin ardından Tahran’a dönmek üzere sınır kapısına geldiğini söyleyen Ali, üniversite başvuruları için internete ihtiyaç duyan kardeşiyle birlikte Van’a geldiklerini anlattı. “İran’da birçok arkadaşımız gözaltına alındı, bazıları öldürüldü” diyen Ali, “Ama ailemiz ve işimiz orada. Geri dönmek zorundayız” dedi.

AP’nin haberinde yer alan bilgilere göre, 28 Aralık 2025’te başlayan protesto dalgasına yönelik müdahalelerde en az 3 bin 95 kişi hayatını kaybetti. ABD merkezli HRANA (İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı) ise gösteriler sırasında 18 bin 434’ten fazla kişinin gözaltına alındığını bildirdi.

Ali, ülkesindeki tabloya ilişkin duygularının karmaşık olduğunu, ne mevcut yönetime ne de öne çıkan muhalif seçeneklere kendini yakın hissedebildiğini söyledi. “Bir diktatörlük altında yaşıyoruz; ama aynı zamanda İsrail ve başka ülkelerden gelebilecek bir savaş ihtimali de var. Dışarıdan bir saldırı istemem, ama kendi hükümetimden de memnun değilim” sözleriyle ikilemde olduğunu dile getirdi.

İran’ın kuzeydoğusundaki sınır hattında yaşayanlar ise kısa süreli huzursuzluğun ardından yaşamın büyük ölçüde normale döndüğünü aktarıyor. Muhafazakâr yapısıyla bilinen bölgede nüfusun önemli bölümünü etnik Türkler ve Azeriler oluşturuyor. Kuzeyden gelen bazı yolcular, Tahran ve büyük şehirlerdeki protestoların kendileriyle doğrudan ilgili olmadığını düşünüyor; bazıları da İran yönetiminin “huzursuzluğun dış güçlerce kışkırtıldığı” yönündeki tezini tekrar ediyor.

28 yaşındaki Milad Süleymani, sınır kapısına yaklaşık 8 kilometre mesafedeki Qatur kasabasından bir günlük alışveriş için Van’a geldiğini söyledi. Ekonomik sıkıntıların “Amerika ve İsrail’in yaptıklarından kaynaklandığını” savunan Süleymani, “Çoğunluk devletin arkasında. 94 milyonluk bir ülkede 2 milyon Pehlevi taraftarı olsa ne fark eder ki?” diye konuştu.

İranlı Türk ve Azerilerin önemli bir bölümü, sürgündeki eski veliaht Prens Rıza Pehlevi’ye mesafeli duruyor. Bunun gerekçesi olarak da, Pehlevi’nin babası Şah Muhammed Rıza Pehlevi döneminde bu kesimlerin baskı gördüğünü hatırlatıyorlar. Bölgede konuşulan birçok kişi, mevcut İslam Cumhuriyeti yönetiminin sağladığı istikrarı olası bir kargaşaya tercih ettiklerini ifade ediyor.

Van sınır kapısından günübirlik giriş yapan 24 yaşındaki Afşin de güvenlik gerekçesiyle yalnızca adını kullanarak memleketi Khoy’da durumun sakin olduğunu söyledi. “İran istikrarlı; iyi yanı bu” diyen Afşin, “Bir iç savaş çıkarsa ülke 80 parçaya bölünür” uyarısıyla, olası bir kaos ihtimaline duyulan endişeyi vurguladı.