Gıdada Avrupa kapısında kaldık

Üretim sırasında üç kimyasal kullanılması gereken tarım ürünlerinde 20 çeşit kimyasal kullanılıyor. Ülke içinde zehirli gıda tehlikesi çok daha büyük boyutta.

Son dönemde artan zehirlenme vakaları, gıda güvenliği konusunu bir kez daha gündeme getirdi. Son 1 yılda Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin gümrük kontrolüne takılan her 100 gıda ürününün 9’unun menşei Türkiye oldu. Menşei Türkiye olan ürünler hakkında yapılan her 4 bildirimin 3’ü ‘en riskli’ grupta yer alıyor.

AB Komisyonu Üyesi ülkelerin gümrük verilerine göre, 1 Aralık 2024 - 30 Kasım 2025 döneminde gıda ve gıda ile ilişkili ürünler için toplamda 5 bin 271 bildirim yapıldı.

AB Komisyonu Gıda ve Yemde Hızlı Uyarı Sistemi’nde (RASFF) bir gıda ürünü hakkında bir ülkenin ‘bildirimde bulunması’, o ülkenin yetkili otoritesinin o ürünle ilgili insan sağlığı açısından risk tespit ettiğini gösteriyor. En çok bildirimde bulunan ülke 792 bildirimle Hollanda oldu. Bu sayı toplam bildirimlerin yüzde 15’ini oluşturuyor.

TÜRKİYE ZİRVEDE

Bildirimde bulunulan ürünlerin menşeilerine bakıldığında Türkiye büyük farkla ilk sırada yer alıyor. Türkiye’den gönderilen ürünler toplam bildirimlerin yüzde 9’unu oluşturuyor. 31 Aralık 2024 ile 30 Kasım 2025 arasında Türkiye 471 bildirimle ilk sırada yer alıyor. Çin 345 bildirimle ikinci sırada.

AB ülkeleri tarafından bildirilen ürünlerin risk kompozisyonu da oldukça sorunlu. Genel bildirimler içerisinde “Ciddi risk” statüsündeki bildirimlerin payı yüzde 46 seviyesindeyken Türkiye’den gönderilen ürünler için bu oran 26 puan daha yüksek ve yüzde 73’e çıkıyor.

Menşei Türkiye olan ürünler hakkında yapılan her 4 bildirimin neredeyse 3’ü en riskli grupta yer alıyor. Türkiye’den ürünlerin sadece yüzde 11’i ‘ciddi risk teşkil etmiyor’ kategorisinde yer aldı. Türkiye’den gönderilen gıda ürünleri arasında yüzde 59 ile meyve sebze grubunun sorunlu olduğunu görüyoruz.

ÜÇ İLAÇ YERİNE 20 TANE KULLANILIYOR

TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Başkanı Yaşar Üzümcü, Avrupa’ya en iyi tarım ürünlerinin ihraç edildiğini, giden ürünlerin denetimlerden ve analizlerden geçtiğini belirterek buna rağmen ciddi risk barındırıyor diye geri gönderildiğini söyledi.

Üzümcü, “Bazı ürünlerde üç tane kimyasal (tarım ilacı) kullanılması gerekirken 20 kimyasal kullanılıyor. Aşırı kimyasal kullanımı sağlığı, doğayı, çevreyi de tehdit ediyor. Avrupa’ya giden ürünlerin içeriğinde ciddi risk çıkıyorsa iç piyasaya gelen ürünlerde tehlike daha büyüktür” dedi.

Üzümcü, tarım ürünlerinde kullanılan kimyasalların belli bir reçeteye göre verilmesi ve üretim süreçlerinin ziraat mühendisleri tarafından denetlenmesinin şart olduğunu aktardı.

NEFES