Gençlere ne iş ne de okul var

Eğitimde ve istihdamda olmayan gençlerin sayısı 6.5 milyonu geçti. Antalya’da bu oran yüzde 16.3 iken Van’da yüzde 42’ye kadar çıkıyor.

Türkiye, Avrupa’da açık ara en yüksek genç kuşakta ne eğitimde ne istihdamda (NEET) oranına sahip ülke durumunda.

2025’te 15-29 yaş grubunda NEET oranı Türkiye’de yüzde 26.3 iken Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde bu oran yüzde 11’de kalıyor. AB ülkelerinde her 10 gençten 1’i ne eğitimde ne istihdamdayken (NEET) Türkiye’de her 10 gençten 3’ü ne eğitimde ne işte. 2016 yılından bu yana Türkiye NEET oranı 1.5 puan düşerken, AB ülkeleri de ise 3.5 puan azaldı. AB ülkelerinde NEET kadın oranı yüzde 12 iken Türkiye’de yüzde 36.8’e çıkıyor. Türkiye’de neredeyse her 10 kadından 4’a ne eğitimde ne de istihdamda yer alıyor. AB ülkelerinde erkeklerdeki NEET oranı yüzde 9.9 iken Türkiye’de bu oran yüzde 16.2. Türkiye’de 2016’dan bu yana erkeklerde NEET oranının 1.4 puan artması ise dikkat çekti. Avrupa’da aynı dönemde bu oran 2.8 puan düştü.

ÜCRETLER ÇOK DÜŞÜK

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2023’te 15 - 34 yaş arası genç nüfus 24 milyon 408 bin iken bu 2025’te 24 milyon 61 bine düştü. Aynı dönemde ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin sayısı ise 6 milyon 397 binden 6 milyon 519 bine yükseldi. Eğitimini tamamlamasına rağmen iş bulamayan ya da gelecek kaygısıyla okulunu bırakan milyonlarca genç, zamanla sosyal hayattan da uzaklaşırken umutlarını kaybediyor. Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi’ne (BETAM) göre, bu grubun başlıca iş aramama nedeni meslekleri ile uyumlu ya da kabul edilebilir bir ücretten iş bulamayacaklarını düşünmeleri. Neden iş aramadıkları sorulduğunda genç kadınların yaklaşık yüzde 80’ini ‘çocuk bakıyorum’ ya da ‘ev işleriyle meşgulüm’ diyor. Çocuk bakımı kabul edilebilir bir neden ama bu kadınların üçte ikisi bekâr. Mart 2026’da mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 31.5’e ulaştı. Bu oran, yaklaşık 12.8 milyon kişinin işsiz, zamana bağlı eksik istihdamda veya potansiyel işgücü konumunda olduğu anlamına geliyor. Daha da önemlisi, güncel geniş tanımlı işsizlik (pandemi döneminde bile değil) 2025’in haziranında görülen tarihi zirveyle aynı düzeye geldi.

Doğu’da tablo vahim

Türkiye Raporu’nun derlemesine göre, gençler eğitimden ve istihdamdan kopuyor. NEET oranında Doğu ve Güneydoğu illeri zirveye oturuyor. Van-Muş-Bitlis-Hakkari’de NEET oranı yüzde 41.9’u bulurken bu oran, Antalya-Isparta-Burdur’da yüzde 16.3’te kalıyor. Şanlıurfa, Mardin, bu oran yüzde 38.2’yi bulurken, Iğdır Ardahan ve Kars’ta yüzde 36.2’ye çıkıyor. İstanbul’da NEET oranı yüzde 16.6 iken, İzmir’de yüzde 18.8, Ankara’da ise yüzde 17 civarında. NEET oranı Şırnak ve Siirt’te yüzde 33.7, Adana’da yüzde 24.54, Diyarbakır’da yüzde 30’a yükseliyor.

NEFES