Ekonomi 3 yıldır enkazda

6 Şubat depremlerinin ekonomide açtığı yaralar henüz sarılmadı. Depremin merkez illerindeki iş insanları toparlanmanın hızlanması için daha fazla destek istiyor.

Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinin üzerinden 3 yıl geçmesine rağmen deprem bölgesinde ekonomideki sorunlar devam ediyor. Bölgede işsizlik had safhaya çıkarken, yıkılan iş yerlerinin tam kapasiteyle çalışması için daha fazla desteğe ihtiyaç duyuluyor.

Depremlerin ardından geçen 3 yılda kamu, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği içinde yapılan ihtiyaç değerlendirmeleri sonucu deprem hasarlarının telafisine yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Deprem bölgesinde, bugüne kadar 21 bin 690 iş yerinin kurası tamamlandı. Küçük sanayi sitesi yatırımları, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı ve kalkınma ajanslarının bölgedeki sanayicilere yönelik destekleri aracılığıyla sanayi kesiminin toparlanabilmesi için toplam 17.6 milyar liralık kaynak harekete geçirildi. Hayata geçirilen projelere rağmen deprem belgesindeki ekonomi 6 Şubat öncesine döndürülemedi. Depremden en fazla etkilenen illerin iş insanları acil destekler sunulmazsa toparlanmanın ve ayağa kalkmanın daha uzun yıllar süreceğine işaret ediyor.

Faaliyete geçen fabrika yok

Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu, toparlanmanın olduğunu ancak 6 Şubat öncesine dönülemediğini vurguladı. Şu ana kadar 13 bin 178 iş yeri teslim edildiğini, teslim edilen iş yerlerinde faaliyete geçme oranının çok düşük olduğunu anlatan Sadıkoğlu, “Malatya’da yaklaşık 4 bin işletmemiz hâlâ 21 metrekare konteynerde ayakta kalma mücadelesi veriyor. İlimizin ticareti 6 Şubat öncesine dönemedi. Mücbir sebep süresinin sona ermesiyle başlayan vergi ödemeleri, KOSGEB’in sunduğu deprem kredilerinin ödemeleri küçük ve orta ölçekli işletmeleri zorluyor. Depremin üzerinden 3 yıl geçmesine rağmen verdiğimiz nitelikli göçü geri alamadık. Deprem öncesi OSB’de 42 bin olan çalışan sayısı bugün 30 bin. Deprem sonrası faaliyete başlayan fabrika yok, aksine kapanmalar var. Deprem öncesi 403 olan fabrika sayısı şu an 377. Yeni yatırımcı gelmiyor. Deprem öncesi OSB’de tekstilde çalışan sayısı 21 binken bugün bu rakam 15 bin civarında. Depremden bu yana OSB’deki 11 tekstil fabrikası ile şehrin muhtelif yerlerindeki 56 tekstil atölyesi kapandı” ifadelerini kullandı.

Ayağa kalkma mücadelesi verilen bu günlerde daha fazla finans desteğine ihtiyaç duyduklarını dile getiren Sadıkoğlu, “Daha hızlı ayağa kalkabilmemiz için işletmelere düşük faizli krediler sunulmalı. Daha kapsayıcı desteklere ve teşviklere ihtiyacımız var. İlimiz ihracatta aşağıya düşüyor” diye konuştu.

Toparlanma uzun yıllar alacak

Hatay Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Hikmet Çinçin, 6 Şubat’ta Küçük Sanayi Sitesi’nde 450 işyeri yıkıldığını bugüne kadar sadece 50 tanesinin yapılabildiğini söyledi. Depremin, Hatay’da iş gücü piyasasında ciddi bir dengesizlik yarattığını ve büyük bir göç dalgasına neden olduğunu anlatan Çinçin, “2025 sonu itibarıyla Hatay’da kayıtlı işsiz sayısı 41 bin 578’dir. Kalifiye eleman sıkıntısının giderilmesi, kalıcı konut ihtiyacının karşılanması, sağlık ve eğitim hizmetlerinin yeniden yapılandırılması gibi konularda acil çözümler üretilmesi gerekiyor. Aksi takdirde, Hatay’ın toparlanması uzun yıllar alacak. Hatay’da sık sık kesilen elektrik ve su sorunsalı sürüyor. Yıkımın büyük olduğu alanlarda, işyerleri onarımı veya makine teçhizat alımı için hibelerle düşük faizli ve uzun vadeli kredilere ulaşmasının sağlanması oldukça faydalı olacak. Firmalara istihdam desteği verilmeli” dedi.

Üretimden vazgeçmedik

Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mustafa Buluntu, depremlerden bu yana Kahramanmaraş’ın üretimden asla vazgeçmediğini vurgulayarak, “Artık hedefimiz, dönüşümü yönetmek, markalaşmayı hızlandırmak ve geleceği birlikte inşa etmektir” ifadesini kullandı.

NEFES