Devletten milyarlarca dolar ihale alan dolar babaları nerede?

Döviz kurlarında yılbaşından bu yana gerçekleşen yaklaşık yüzde 45 artışın ardından “diplomatik kriz”den “reel sektör” krizine dönüşmeye başlayan kur şokuyla birlikte gözler, döviz varlığı olanlara çevrildi.

Sözcü'de yer alan habere göre, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın “Dövizlerinizi TL'ye çevirin” çağrısıyla vatandaşların bir kısmı milli seferberlik ilan ederek krize kendi çaplarında destek olmaya çalışıyor. Bazı vatandaşlar döviz birikimlerini TL'ye çevirirken, bir kısım esnaf da “100 dolar bozdur, limitsiz çay bizden” şeklinde kampanyalar düzenliyor.

Ancak ortada, 242.5 milyar doları şirketlere ait olmak üzere toplam 453 milyar dolarlık dış borç var. Ekonomistler, vatandaşların bozdurduklarıyla krizin aşılamayacağına dikkat çekerek, “20032014 yılları arasında devletten 800 milyar dolarlık ihale alan müteahhitler nerede?” diye soruyor.

YOKSA ŞİRKET Mİ ALACAKLAR?

Bu müteahhitlerin bugüne kadar sesinin çıkmadığına dikkat çeken ekonomistler, “Yoksa paralarını yurtdışında mı tutuyorlar? Dolar 10 TL olunca dövizlerini bozdurarak Türkiye'de zor durumda olan şirketleri mi satın alacaklar” diyerek, Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) Başkanı Abdurrahman Kaan'ın geçtiğimiz günlerde söylediği şu sözleri hatırlatıyor: “Bugün Türkiye hiç olmadığı kadar cazip bir ülke. Elinde 40 milyar doları bulunan bir grup gelse Türkiye'deki şirketlerin 4'te birini satın alabilir.”

ŞİRKETLERİN ÖDEMELERİ YAKIN

Özel şirketlerin 222.8 milyar doları uzun, 19.7 milyar doları kısa vadeli olmak üzere toplam 242.5 milyar dolar borcu bulunduğu için eğer ellerinde döviz varsa TL'ye çevirmeleri mümkün görünmüyor. Çünkü eylülde 6 milyar dolar, ekimde 9 milyar dolar dış borç geri ödemeleri bulunuyor. HSBC'nin raporuna göre, gelecek yıl sonuna kadar şirketlerin ödemesi gereken borcun tutarı ise 69.5 milyar dolar. Bu borcun 51 milyar doları bankalara, 18.5 milyar doları ise reel sektöre ait.

HALK GIRTLAĞINA KADAR BORÇLU

Şirketlerin yanı sıra Türk halkının borcu da her geçen gün katlanıyor. Merkez Bankası verilerine göre, 2018 Mart itibarıyla hanehalkı borcu 74.5 milyar lira arttı. 2002 yılında 6.7 milyar TL olan borçlar 15 yılda 80 kat artarak 574.6 milyar dolara ulaştı. 32 milyon kişinin borçlarının yüzde 89.8'i bankalara, kalanı ise finansman şirketleri, TOKİ ve varlık yönetim şirketlerine dağılmış durumda.