Turgay, bıçağını çekmedi. Bıçağı çekmek, kavganın başladığını kabul etmekti. O ise kavgayı dağın kurallarıyla bitirmek istiyordu. Ama adamlar niyetliydi. Bıyıklı, tüfeğini kaldırdı; namlu kapının aralığına yöneldi.
O anda kulübenin içinden bir bebek sesi duyuldu. Kısacık, cılız ama her şeyi anlatan bir ağlayış. Bıyıklı adamın gözleri parladı; “İşte!” dedi. “İçerideler!”
Turgay, ani bir hareketle tüfeğin namlusunu yana itti. Ateş patladı; kurşun kulübenin tahtasına saplandı. Aynı an, Turgay bıçağını çekti—ama adamı öldürmek için değil. Bıçağın sırtıyla bıyıklının bileğini vurdu, tüfek yere düştü. Karın üzerine metalin sesi yayıldı.
İki adam saldırınca Turgay geri çekildi, karın üzerinde sağlam bir noktaya basıp onları dar alana çekti. Yıllardır dağda yaşayan adam, açık alanda değil, dar yerde üstün olurdu. Birini omzundan yakalayıp kayalığın yanına savurdu. Diğeri bıçağa uzanınca Turgay elini yakaladı, bileğini büktü; adam acıyla bağırdı, geri çekildi.
Fakat bıyıklı adam çabuk toparlandı. Yerden tüfeği almak yerine kemerinden tabanca çıkardı. “Yörük!” diye bağırdı. “Seninle oyun olmaz!”
Aysel içeride nefesini tutmuş, bebekleri sarmalayıp gözleriyle Turgay’ı arıyordu. Kapının aralığından karın içindeki gölgeleri görüyordu. Turgay, bir an Aysel’e bakar gibi yaptı; o bakış tek kelimeydi: “Hazır ol.”
Bıyıklı, tabancayı kaldırdı. Tam tetiğe asılacakken, yokuşun aşağısından bir ses yükseldi: “Durun!”
Karın içinden gelen bu ses, dağın kendisi kadar sertti. Nine’ydi. Yanında iki köylü ve elinde uzun bir baston vardı. Ama Nine yalnız gelmemişti; arkasında, öfkesi yüzünden okunur birkaç adam daha beliriyordu. Bunlar Meto Ağa’nın adamı değildi; çevre obalardan, Nine’nin çağrısıyla gelmiş yaşlı, genç karışık bir topluluktu.
Bıyıklı adam şaşırdı. “Nine, karışma! Bu Meto Ağa’nın işi!”
Nine bastonunu kara sapladı. “Bu iş artık Meto Ağa’nın işi değil,” dedi. “Bu iş, insanlık işi. Ağa dediğin, karısını ve yavrusunu ağaca bağlayıp ölüme bırakmaz. Bunu yapanın ‘ağa’lığı da yalan olur.”
Bıyıklı adam dişlerini sıktı. “Meto Ağa’nın gücü var. Siz kime kafa tutuyorsunuz?”
Kalabalığın içinden biri öne çıktı: “Gücün varsa dağda denersin. Ama bu dağda haksızın gücü kar gibi erir.”
Bıyıklı, adamlarını geri çekti. Gözleri Turgay’da takılı kaldı. “Bitmedi,” dedi. “Meto Ağa gelir. O gelince bu sözleri yutar mısınız, göreceğiz.”
Atlarına atlayıp uzaklaştılar. Karın içinde kaybolan gölgeleri, geride bıraktıkları soğuk kadar ağırdı.
Turgay, kulübeye döner dönmez kapıyı kapattı, sürgüyü çekti. Aysel’in yüzü sapsarıydı. “Nine…” dedi, sesi kırıldı. “Niye geldin? Ya sana da zarar verirlerse?”
Nine, Aysel’in yanına çöktü. “Ben yıllardır bu dağda doğum gördüm, ölüm gördüm,” dedi. “Ama bir annenin üç kız doğurdu diye ağaca bağlandığını görmek… benim de kaderimi bağlar. Kader düğümse, düğümü çözen de insan olur.”
O gece karar verdiler. Meto Ağa’nın işi uzarsa, köyden köye kan akar, insanlar birbirine düşerdi. Bunun önüne geçmek gerekiyordu. Nine’nin aklı bir tek şeye çalışıyordu: Aysel’in “resmen” öldü sayılması. Çünkü Meto Ağa’nın asıl derdi, “kaçtı” denilmesiydi. Kaçarsa, gururu kırılırdı. Ama “öldü” derlerse, gururu farklı bir yöne akar; “kış aldı” der geçerdi. O zaman peşine düşmek için sebebi kalmazdı.
Plan basitti ama riskliydi. Ertesi gün, Nine ve köylüler, Aysel’in bulunduğu kavak ağacının yanına gidecek, orada kanlı bir iz, parçalanmış bir şal, karın altında kaybolmuş bir ayak izi hikâyesi bırakacaktı. Dağ kurtları, kışın vahşeti… her şey bu yalanı gerçek gibi gösterebilirdi. Meto Ağa, “kış yargıladı” diye kendini de aklamış sayacaktı.
Turgay, “Yalan söylemek de ağırdır,” dedi.
Nine gözlerini kıstı. “Bazı yalanlar, gerçeğin canını kurtarır. Bu da öyle.”
Sabaha karşı, kar durdu. Gökyüzü buz gibi bir maviliğe döndü. Turgay, Aysel ve bebekleri gizli patikadan çıkarıp, dağın öbür yamacındaki bir obaya götürecek; orada güvenli bir yere saklayacaktı. Nine ve köylüler ise izleri hazırlayacaktı.
Yola çıktıklarında rüzgâr yüzlerine bıçak gibi çarpıyordu. Turgay, Aysel’i pelerininin içine aldı; bebekleri göğsüne yakın taşıdı. Aysel’in gözleri doluydu ama ağlamıyordu. Sanki gözyaşı bile donardı bu soğukta.
Patika daraldıkça kar derinleşti. Bir anda yukarıdan bir taş yuvarlandı; ardından bir ses: “Oradalar!”
Bıyıklı adam geri dönmüştü. Yanında iki adam daha vardı. Meğer gece obalardan çıkan kalabalığı görünce geri çekilmiş, ama iz sürmekten vazgeçmemişti. Turgay’ın gizli patikasını fark etmiş olamazdı; ama şans, bazen zalimin yanında yürürdü.
Turgay, Aysel’e hızlıca fısıldadı: “Koş. Kayalığın ardına. Ben oyalayacağım.”
Aysel, “Hayır!” dedi. “Bu sefer kaçmayacağım.”
Turgay’ın bakışı sertleşti: “Bu kaçmak değil. Yaşamak.”
Aysel, bebekleri sıkıca sarıp koştu. Karın içinde ayağı kaydı, ama düştüğü yerden kalktı. Turgay, patikanın en dar yerine geçti; iki kayalık arasında tek kişinin geçebileceği bir boğaz. Burada üç kişi birden saldırmazdı.
Bıyıklı adam öne çıktı. “Teslim et!” diye bağırdı.
Turgay, “Ben teslim olmam,” dedi. “Ben Yörüğüm.”
Adamlar ilerledi. Turgay, kayalığın yanındaki gevşek kar tabakasına bir an baktı. Bu bölgeyi iyi bilirdi; altında boşluk vardı, eski bir küçük oyuk. Ayağını sertçe vurdu, karın üst tabakası kaydı. Bir adam dengesini kaybedip boşluğa doğru sürüklendi, bağırarak düştü. Diğeri geri çekildi.
Bıyıklı adam ise inatla ilerledi. Tabancasını kaldırdı. Turgay, tam o anda elindeki küçük taş parçasını fırlattı; taş bıyıklının eline çarptı, tabanca yana savruldu. Patlayan ses dağda yankılandı ama kurşun hedefini bulmadı.
Boğazda bir an sessizlik oldu. İki adam birbirine baktı. Bu dağ, onların sandığı gibi düz değildi. Bu dağ, Turgay’ın eviydi.
O sırada aşağıdan, obanın yönünden yeni sesler geldi. Nine ve köylüler yetişmişti. Kalabalığı gören bıyıklı adamın yüzü kireç gibi oldu. Bu kez kaçmak zorundaydı. “Meto Ağa unutmaz!” diye bağırdı ve geri çekildi.
Turgay, derin bir nefes aldı. Dizleri titrediğini fark etti; soğuktan mı, öfkeden mi bilmiyordu. Aysel, kayalığın ardında duruyor, bebekleri hâlâ sarıyordu. Turgay ona yaklaştı. Aysel’in gözleri ilk kez korkudan çok kararlılıkla parlıyordu. “Ben,” dedi, “kızlarımın başını eğdirmeyeceğim.”
Obaya vardıklarında yaşlılar onları sakladı. Nine, planı tamamladı. Ertesi gün Meto Ağa’nın adamları kavak ağacının yanına gittiğinde, karın altında kanlı bir iz, yırtılmış bir şal, kurt ayak izleri buldular. Köyde haber hızla yayıldı: “Kış yargıladı… kadın öldü.” Meto Ağa, ilk önce öfkelendi, sonra bu öfke bir gurura dönüştü. “Ben demiştim,” dedi. “Kışın hükmü büyüktür.” Ve yalan, Aysel’i hayatta tutan bir kalkan oldu.
Aylar geçti. Kar eridi, dağların rengi değişti. Aysel’in yanaklarına yeniden kan geldi. Bebekler büyüdü; Elif ilk kez gülümsedi, Gül ilk kez kahkaha attı, Yasemin ilk kez “a” diye ses çıkardı. Turgay, her biri için küçük birer tahta oyuncak yaptı. O kulübe artık sadece bir kulübe değildi; bir yuvaydı.
Bir bahar sabahı, Aysel kulübenin önünde durup dağlara baktı. “Ben,” dedi, “ölü sayıldım. Ama aslında ilk kez şimdi yaşıyorum.”
Turgay, yanında sessizce durdu. “Dağ bazen insanı sınar,” dedi. “Kimi düşer, kimi kalkar. Sen kalktın.”
Aysel, bebeklerin başını okşadı. “Onlar da kalkacak,” dedi. “Kız oldukları için değil… insan oldukları için.”
O gün Nine geldi, elinde küçük bir kese vardı. İçinden bir avuç tohum çıkardı. “Bunlar,” dedi, “kavak tohumu. Hani seni bağladıkları ağacın tohumu. Ama bu kez bağlamak için değil… büyütmek için.”
Aysel, tohumu avucuna aldı. Toprağa eğildi, kulübenin yanına küçük bir çukur açtı ve tohumları serpti. Üzerini kapatırken sesi titremedi. “O ağaç,” dedi, “beni öldürmek için seçildi. Şimdi burada yeni bir ağaç büyüyecek. Kızlarım büyüdükçe o da büyüyecek. Ve biri sorarsa… ‘Bu ağaç neyin hatırası?’ diye… ben diyeceğim ki: ‘Bu, kışın ortasında bile yaşamayı seçenlerin hatırası.’”
Turgay, ateşi harladı. Kulübenin içinde süt kaynıyordu. Dışarıda rüzgâr esiyordu ama artık korku taşımıyordu. Çünkü korku, insanın yalnız kaldığı yerde büyürdü; burada yalnızlık yoktu.
Ve Torosların sert taşları arasında, üç kız çocuğunun nefesiyle yumuşayan bir hayat filizleniyordu. Meto Ağa’nın adı giderek unutulacak, kışın zulmü bir söylenceye dönüşecekti. Ama Aysel’in ve Turgay’ın seçtiği yol, dağın hafızasına kazınacaktı: İnsan, insana sahip olmaz; insan, insana sahip çıkar.