Asgari ücrette 'beklenen enflasyon' aldatmacası

Asgari ücrette son iki yılda öne çıkarılan "gerçekleşen enflasyona göre değil beklenen enflasyona göre zam" politikası, büyük bir aldatmacaya dönüştü. Ücretler, enflasyona ezdirildi.

Türkiye'de yüksek enflasyonla mücadele adı altında reel ücretler düşürülüyor.

Son iki yıldaki asgari ücret artışları, önceki yılın gerçekleşen tüketici enflasyonunun altında kalırken, Merkez Bankası'nın (TCMB) yıl sonu enflasyon tahminlerinin de gerçekleşmelerin belirgin şekilde gerisinde kaldığı görüldü.

2024'te 17 bin 2 lira olan net asgari ücret, 2025 için yüzde 30 artışla 22 bin 104 liraya çıkarıldı.

Ancak TÜİK verilerine göre 2024 yılı sonu tüketici enflasyonu yüzde 44,38 olarak gerçekleşti. Böylece 2025 yılı için yapılan yüzde 30'luk asgari ücret artışı, bir önceki yılın gerçekleşen enflasyonunun 14,38 puan altında kaldı.

2025'TE ENFLASYON KADAR ARTIRILSAYDI 24 BİN 548 LİRA OLACAKTI

2024'teki 17 bin 2 liralık net asgari ücret, yüzde 44,38'lik yıl sonu enflasyonu kadar artırılmış olsaydı 2025 başında yaklaşık 24 bin 548 liraya ulaşacaktı.

Net asgari ücretin 22 bin 104 lira olarak belirlenmesiyle, geçmiş yıl enflasyonunun tam olarak telafi edildiği bir seviyeye kıyasla yaklaşık 2 bin 443 liralık fark oluştu.

Reel olarak bakıldığında, yüzde 30'luk artış yüzde 44,38'lik fiyat yükselişini karşılamaya yetmedi ve önceki ücretin satın alma gücünün korunması için gereken seviyenin yaklaşık yüzde 10 altında kaldı.

TAHMİNLE GERÇEKLEŞME ARASINDA BÜYÜK FARK

Asgari ücretteki gelişmeyle birlikte TCMB'nin enflasyon tahminleri ile gerçekleşmeler arasındaki fark da öne çıktı.

TCMB, Kasım 2023'te yayımladığı Enflasyon Raporu'nda 2024 yılı sonunda enflasyonun yüzde 36 olacağını öngördü. Bankanın tahmin aralığının orta noktası olan yüzde 36'ya karşılık, yıl sonu enflasyonu yüzde 44,38 olarak gerçekleşti. Böylece gerçekleşme, bir yıl önceki tahminin 8,38 puan üzerinde kaldı.

TCMB, 2024 yılı içinde enflasyon tahminini kademeli olarak yukarı çekti ve Kasım 2024'te yıl sonu tahminini yüzde 44'e yükseltti.

Benzer tablo 2025'te de ortaya çıktı.

TCMB, Kasım 2024'te 2025 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 21 olarak açıklamıştı. Bankanın o dönemde 2025 için tahmin aralığı yüzde 16-26 olarak belirlenmişti.

Ancak 2025 yılı sonunda tüketici enflasyonu yüzde 30,89 olarak gerçekleşti. Böylece enflasyon, bir yıl önce açıklanan yüzde 21'lik tahminin 9,89 puan üzerinde kaldı ve TCMB'nin tahmin aralığının üst sınırını da aştı.

2025'TE ASGARİ ÜCRET ZAMMI ENFLASYONUN DA ALTINDA KALDI

2025 yılı için net asgari ücret yüzde 30 artışla 22 bin 104,67 liraya çıkarılmış ve yıl boyunca bu seviyede uygulanmıştı.

Aynı yıl tüketici fiyatlarının yüzde 30,89 yükselmesiyle, asgari ücretteki nominal yıllık artış oranı 2025 yıl sonu enflasyonunun da yaklaşık 0,9 puan altında kaldı.

Bu durum, 2025 sonunda 22 bin 104,67 liralık ücretin satın alma gücünün, yıl başındaki seviyesine göre enflasyon nedeniyle gerilemesine yol açtı.

2026 ZAMMI DA 2025 ENFLASYONUNUN ALTINDA KALDI

Asgari ücrette benzer tablo 2026 yılına girilirken de devam etti.

2026 yılında uygulanacak net asgari ücreti yüzde 27 artışla 28 bin 75 lira olarak açıkladı.

Buna karşılık 2025 yıl sonu enflasyonu yüzde 30,89 olmuştu. Böylece 2026 asgari ücret artışı da bir önceki yılın gerçekleşen enflasyonunun yaklaşık 3,9 puan altında kaldı.

2025'teki 22 bin 104,67 liralık net asgari ücret, yüzde 30,89'luk gerçekleşen enflasyon kadar artırılmış olsaydı 2026 başında yaklaşık 28 bin 933 lira olacaktı.

Belirlenen 28 bin 75,50 liralık ücret ile bu seviye arasında yaklaşık 857 liralık fark oluştu. Reel olarak hesaplandığında 2026 zammı, 2025 fiyat artışlarının tamamını karşılayan seviyenin yaklaşık yüzde 3 altında kaldı.

TCMB'NİN 2026 TAHMİNİ YIL İÇİNDE HIZLA YÜKSELDİ

2026 asgari ücretinin belirlendiği dönemde TCMB'nin enflasyon görünümü de gerçekleşen 2025 enflasyonunun oldukça altındaki seviyelere işaret ediyordu.

Banka, Kasım 2025'te 2026 yıl sonu enflasyonunun yüzde 13 ile yüzde 19 arasında gerçekleşeceğini tahmin ederken, 2026 için ara hedefini yüzde 16 olarak korumuştu.

Şubat 2026'daki yılın ilk Enflasyon Raporu'nda ise tahmin aralığı yüzde 15-21'e yükseltildi.

Jeopolitik gelişmeler ve enerji fiyatlarındaki yükselişin ardından TCMB, mayıs ayında tahmin iletişiminde değişikliğe giderek 2026 yıl sonu için yüzde 26'lık nokta tahmin açıkladı. Banka aynı toplantıda 2026 ara hedefini yüzde 24'e yükseltti.

TCMB BU HAFTA TAHMİNİ YÜZDE 28'E ÇIKARDI

TCMB Başkanı Fatih Karahan, 13 Ağustos'ta açıklanan yılın üçüncü Enflasyon Raporu'nda 2026 yıl sonu enflasyon tahmininin yüzde 26'dan yüzde 28'e yükseltildiğini duyurdu.

Karahan, 2027 yıl sonu tahminini yüzde 15, 2028 yıl sonu tahminini ise yüzde 9 olarak açıkladı.

Böylece TCMB'nin 2026 yılı için Kasım 2025'te yüzde 13-19 aralığında bulunan enflasyon tahmini, yıl içerisinde önce yüzde 26'lık, ardından yüzde 28'lik nokta tahmine taşındı.

Son tahmin, 2026 yılı için yapılan yüzde 27'lik asgari ücret artışının da yaklaşık 1 puan üzerine çıktı.

İLK YEDİ AYDA FİYATLAR YÜZDE 19,86 ARTTI

TÜİK'in son verilerine göre tüketici fiyatları temmuzda aylık yüzde 1,78 artarken, yıllık enflasyon yüzde 31,75 olarak gerçekleşti.

2026'nın ilk yedi ayında, diğer bir ifadeyle geçen yılın aralık ayına göre tüketici fiyatlarındaki artış ise yüzde 19,86'ya ulaştı.

Yıl başından bu yana nominal olarak değişmeyen 28 bin 75,50 liralık asgari ücretin satın alma gücü de artan fiyatlar nedeniyle geriledi. Yüzde 19,86'lık fiyat artışı dikkate alındığında, temmuz sonu itibarıyla ücretin yıl başına göre reel satın alma gücündeki kayıp yaklaşık yüzde 16,6 olarak hesaplanıyor.

NEFES