2023 seçiminden bu yana faiz ödenen para dudak uçuklattı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2023 seçimleri öncesinde “faiz daha da düşecek” mesajı verdiği Türkiye’de, seçimlerin ardından uygulanan sıkı para politikası döneminde merkezi yönetim bütçesinin faiz yükü hızla büyüdü. Haziran 2023-Haziran 2026 döneminde bütçeden yapılan faiz ödemesi 5 trilyon 188,4 milyar TL’ye ulaştı. Yalnızca 2026’nın ilk altı ayında ödenen faiz, 2024 yılının tamamındaki faiz giderini geride bıraktı.

Merkezi yönetim bütçesinin faiz giderleri son üç yılda hızlı artış gösterdi.

NEFES'in Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçe gerçekleşmeleri üzerinden yaptığı hesaplamaya göre, Cumhurbaşkanlığı seçiminin tamamlandığı Mayıs 2023’ün ardından Haziran-Aralık 2023 döneminde merkezi bütçeden 399,3 milyar TL faiz ödemesi yapıldı.

Faiz gideri 2024 yılının tamamında 1 trilyon 270,5 milyar TL’ye, 2025’te ise 2 trilyon 54,4 milyar TL’ye çıktı.

2026’nın ilk altı ayında faiz giderleri 1 trilyon 464,2 milyar TL olarak gerçekleşti. Hazine ve Maliye Bakanlığı verileri de Ocak-Haziran 2026 döneminde faiz harcamalarının 1 trilyon 464 milyar 249 milyon TL’ye ulaştığını gösteriyor.

Böylece Haziran 2023 ile Haziran 2026 arasındaki dönemde merkezi yönetim bütçesinden yapılan toplam faiz ödemesi 5 trilyon 188,4 milyar TL oldu.

FAİZ FATURASI 5,2 TRİLYON LİRAYA YAKLAŞTI

Dönemler itibarıyla merkezi bütçenin faiz giderleri şöyle gerçekleşti:

Haziran-Aralık 2023: 399,3 milyar TL
2024: 1 trilyon 270,5 milyar TL
2025: 2 trilyon 54,4 milyar TL
Ocak-Haziran 2026: 1 trilyon 464,2 milyar TL

Bu dört dönemin toplamı 5 trilyon 188,4 milyar TL’ye ulaştı.

Faiz giderlerindeki artış özellikle 2025 yılında hızlandı. 2024’te 1 trilyon 270,5 milyar TL olan yıllık faiz gideri, 2025’te yaklaşık yüzde 61,7 artarak 2 trilyon 54,4 milyar TL’ye yükseldi.

6 AYLIK FAİZ GİDERİ 2024’ÜN TAMAMINI GEÇTİ

2026 verileri de bütçedeki faiz yükünün boyutunu ortaya koydu.

Yılın yalnızca ilk altı ayında 1 trilyon 464,2 milyar TL faiz harcaması yapıldı. Bu tutar, 2024 yılının tamamında ödenen 1 trilyon 270,5 milyar TL’lik faiz giderinden 193,7 milyar TL daha fazla.

Başka bir ifadeyle, 2026’nın ilk yarısındaki faiz ödemeleri 2024’ün 12 aylık toplamını yaklaşık yüzde 15,2 aştı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre 2025’in Ocak-Haziran döneminde faiz giderleri 1 trilyon 111,4 milyar TL seviyesindeydi. 2026’nın aynı döneminde bu rakam 1 trilyon 464,2 milyar TL’ye çıkarak yıllık bazda yaklaşık yüzde 31,7 arttı.

SEÇİMDEN HEMEN ÖNCE “FAİZ DAHA DA DÜŞECEK” DEMİŞTİ

Bütçedeki faiz giderlerindeki artış, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2023 seçimlerinden hemen önce faiz politikasına ilişkin yaptığı açıklamaları da yeniden gündeme getiriyor.

Erdoğan, 19 Mayıs 2023’te CNN International’a verdiği röportajda o dönem yüzde 8,5 olan politika faizine işaret ederek, “Faiz 8,5’te ve enflasyon da düşüyor, daha da düşecek” demişti. Erdoğan, enflasyonun faizle birlikte gerileyeceğini savunmuştu.

Ancak seçimlerin ardından para politikasında yön değişti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), seçimden sonraki ilk Para Politikası Kurulu toplantısında, 22 Haziran 2023’te politika faizini yüzde 8,5’ten yüzde 15’e yükselterek parasal sıkılaştırma sürecini başlattı.

Faiz artışları izleyen aylarda devam etti ve TCMB Mart 2024’te politika faizini yüzde 50’ye çıkardı.

ERDOĞAN YILLARCA “FAİZ LOBİSİ” VURGUSU YAPTI

Erdoğan’ın faize karşı çıkışı yalnızca 2023 seçim süreciyle sınırlı değildi.

Aralık 2021’de partisinin TBMM Grup Toplantısı’nda yüksek faiz politikasına sert tepki gösteren Erdoğan, faizleri düşürerek yatırım ve üretimi kolaylaştırmayı hedeflediklerini söylemiş, yüksek faizin gelir dağılımını bozduğunu savunmuştu.

Aynı konuşmada Erdoğan, Türkiye’nin ekonomik çıkarları yerine “küresel faiz lobilerinin çıkarlarını” savunanları da eleştirmişti.

Erdoğan o dönemde yüksek faiz üzerine kurulu para politikasının terk edildiğini belirtirken, düşük faiz politikasının yatırım, istihdam, üretim ve ihracatı destekleyeceğini savunmuştu.

PARA POLİTİKASINDA YÖN DEĞİŞTİ, BÜTÇENİN FAİZ YÜKÜ ARTTI

2023 seçimlerinin ardından ise para politikasında düşük faiz yaklaşımından sıkılaştırma sürecine geçildi.

TCMB’nin politika faizi Haziran 2023’te yüzde 8,5’ten yüzde 15’e çıkarıldıktan sonra kademeli olarak artırıldı ve Mart 2024’te yüzde 50’ye ulaştı. Banka, Temmuz 2026 toplantısında ise politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tuttu.

Bu süreçte merkezi bütçenin faiz harcamaları da nominal olarak hızla yükseldi.

Haziran-Aralık 2023’te 399,3 milyar TL olan faiz ödemesi, 2024’te 1,27 trilyon TL’ye ve 2025’te 2,05 trilyon TL’ye çıktı. 2026’nın daha ilk yarısında ise 1,46 trilyon TL’lik faiz giderine ulaşıldı.

Böylece Erdoğan’ın 2023 seçimleri öncesindeki “faiz daha da düşecek” açıklamasından sonraki yaklaşık üç yıllık dönemde merkezi yönetim bütçesinin faiz faturası 5,2 trilyon TL’ye yaklaştı.

NEFES