Türkiye'den Fransa'ya Ayasofya çağrısı: Kaçırdığınız eserleri iade edin

14 YILDIR PEŞİNDEYİZ
Türkiye gibi pek çok ülke bu açıklamaların yasadışı yollarla elde edilen tüm eserleri kapsayacağını umarak gelişmeleri takip etti. Konu Fransız makamlarına Kültür ve Turizm Bakanlığı'nca, Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla birkaç kez hatırlatıldı. Ancak Fransız tarafı 14 yılı aşkın süredir kaçırılan eserlerin iadesine yönelik talebe karşı yapıcı bir tavır içerisine girmedi. Son yapılan başvuruya da cevap verilmedi.

BÖYLE KAÇIRILDILAR
1880'li yıllarda İstanbul'da diş hekimliği yapan AlbertSorlin Dorigny restorasyon yapma bahanesiyle Ayasofya'da çalışma izni aldı. Tamirine ihtiyaç duyulmayan çinileri sökerek Paris'e kaçırdı. Yerlerine de Fransa'da bir fayans fabrikasında yaptırdığı sahtelerini koydu. Çaldığı eserleri de Louvre Müzesi ile Musée des Art Decoratifs ve Musée de Serves'deki koleksiyonlara sattı. Türkiye bu sahtekârlığı yıllar sonra sahte eserler solunca fark etti.

BELGESİZ İDDİA
2011'de Fransa Kültür Bakanı Frederick Mitterand tarafından Türkiye'ye gönderilen mektupta "SorlinDorigny'nin çini panolardaki eksikleri tamamlamak için Choisy imalathanesine çini ısmarladığı ve Fransa'da üretilen bu çinilerin bu sebeple anılan kütüphaneler ve türbede bulunduğu belirtilerek bunların yerinden sökülmediği 1880'li yıllar boyunca İstanbul'da bulunan sanat eserleri satıcılarından toplandığı" ifade edildi. Ancak Fransa dönemin Osmanlı kanunları ile korunan çinilerin Osmanlı toprakları dışına yasal olarak çıkarıldığını gösterir hiçbir belgeyi ortaya koyamadı.

ESERLER ARAŞTIRILIYOR
Hürriyet'in haberine göre, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ayasofya, camiden müzeye çevrildikten sonra çeşitli kurum ve kuruluşlara gönderilen hat, şamdan, el yazması Kuranı Kerimler, vaaz kürsüsü gibi eserleri tekrar ibadete açılmasının ardından geri almak için çalışma başlattı. Akademisyenlerden oluşan ekip eserlerin hangi kurumlarda olduğunu araştırıyor.

Sultanahmet Camisi'nde 3 hat levha, İslam Eserleri Müzesi'nde çok sayıda hatlar, el yazması Kuranı Kerimler, 1. Mahmud Kütüphanesi'nde bulunan yaklaşık 5 bin el yazması kitap, vaaz kürsüsü şimdilik tespit edilenler arasında. Ayrıca Vakıflar Genel Müdürlüğü'nde de birçok tarihi halı ve kilimlerin olduğu belirlendi.