Kooperatifçilik seçenek değil mecburiyettir

Uluslararası Kooperatifler Günü bütün dünyada kutlandı. Bu özel gün dolayısıyla kooperatifçiliğin önemine dikkat çeken Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği (PANKOBİRLİK) Genel Başkan Recep Konuk, Türkiye’de istatistiki manada hem kooperatif hem de kooperatif üyesi sayısında dünya ile benzer bir görünüm olduğunu söyledi. Buna karşın kooperatifçilikte ise işlevsel manada aynı şeyin söylenemeyeceğini belirten Konuk, şöyle konuştu: “PANKOBİRLİK üyesi kooperatifler ve benzeri birkaç kooperatif maalesef kooperatifçilikteki genel manzaramızın istisnasıdır. Hâlbuki umumi manzaranın tam tersine olması, bizim gibi işletme ölçeğindeki zaaf nedeniyle üretim planlamasının yapılamadığı, çiftçinin pazarlık gücünün olmadığı, alırken de satarken de dezavantajlı olduğu, gelir bölüşümünde kaybedenin hep küçük üretici olduğu bir ülkede işlemeyen kooperatif düzeninin istisna olması gerekirdi.”

PLANLI ÜRETİM İÇİN GEREK

Ülkemizdeki işletme ölçeklerinin çiftçi açısından alırken de satarken de kazanmaya müsait manzara arz etmediğini anlatan Konuk, şöyle dedi: “Kooperatifçilik sektörün işletme ölçeğinden kaynaklı sorunlarının aşılmasının başkaca pratik bir yolu olmaması başta olmak üzere planlı üretim, sektörde yenilenme ihtiyacının karşılanabilmesi, ürün üzerinden oluşan katma değerin hakça bölüşülebilmesi, tarla ve market makas açıklığının daraltılabilmesi gibi daha da uzatılabilecek ülkemize has meselelerin çözülebilmesi için bir seçenek değil mecburiyettir. İşin zor kısmı, üretim planlaması, finansman, pazarlama ve ürün üzerinden oluşan katma değerin bölüşümü ile ilgili hususlardır. Bunları da aşmanın dünyada bilinen tek yolu kooperatifçiliktir.”

Başkan Konuk, mesajında şu ifadelere yer verdi: Ürünün satışından sonra da üreticinin ürün ile ve ürün üzerinden oluşan katma değer ile ilişkisi kesilir. Ürün üreticinin elinden bir liraya çıkıp iki liraya satılsa da bir liraya çıkıp beş liraya satılsa da ya da işlenip mamul ürün haline getirilip pazarlansa da oluşan artı değerden çiftçi faydalanamaz. İstihsal Kooperatifine üye bir çiftçi açısından en azından PANKOBİRLİK üyesi çiftçiler açısından ise süreç şöyle işler; arazi planlaması yıllar öncesinden yapılabilir. Ne üreteceği bellidir. Bazı kooperatiflerimiz pancar dışında patates, mısır, ayçiçeği gibi ürünlerin de ekimini yaptırır. Sözleşmeli ektiği ürünün üretim sürecinde ayni ve nakdi avanslarla üretimin finansmanında kooperatif iştiraklerinin desteğini alır. Ve ürününü ne zaman hasat edip kime vereceği tarlaya tohumu atmadan bellidir. Tarımsal ürünü işlemeye yönelik yatırımları da olan kooperatifler çiftçinin önünde bir yeni sürecin daha kapısını açar. Çiftçi tek başına ise açığa ekimden başka çaresi yoktur. Eğer kooperatif çatısı altındaysa ne ekeceğini kime satacağını bilir.

ÜRETİM için ZORUNLU

Özetle; kooperatif iş modeli ister perakende ister tarımsal sanayi olsun yapacağı uzun vadeli ürün tedarik sözleşmeleri ile kooperatif çatısı altında üretim yapan çiftçi için ne üretirsem kazanırım sorusunu mesele olmaktan çıkarır. Ne üreteceği belli olan çiftçinin ihtiyaç duyduğu girdiler de kooperatif sisteminde toplu alım yoluyla uygun şartlarda ihtiyacı kadar baştan temin edilir. Hasada kadar geçecek süreçte ise kooperatifler bizzat veya ürün tedariki yapılan firmayla yapılan anlaşmalar ile finansman açısından da çiftçiye kolaylıklar sağlar. En önemlisi toplu pazarlık ile yapılan pazarlama da çiftçi tek başına ve dayanma gücü ile sınırlı olan duruma göre çok daha avantajlıdır.

Aydınlık